De expertsessie van Aanpak SPV op 26 mei stond in het teken van de grootschalige invoering van 30 km/h in Amsterdam. In dit webinar deelden Tobias Baarman, Anne Hovingh en Michiel Beers van de gemeente Amsterdam de resultaten van en de praktijkervaringen met deze ingrijpende snelheidsverlaging.
Hessel de Jong van Aanpak SPV gaf eerst een korte introductie over de risicogestuurde aanpak en de beschikbare instrumenten via aanpakspv.nl en het NDW-platform. Het vraagstuk over 30 km/h past binnen de thema’s Veilige infrastructuur en Veilige snelheid. Vanuit de risicogestuurde aanpak is het uitgangspunt dat bij een menging van onbeschermde verkeersdeelnemers en gemotoriseerd verkeer een veilige snelheid van 30 km/h wenselijk is. Hessel wees daarbij op het CROW-afwegingskader en de handreiking voor voorlopige inrichtingskenmerken van de GOW30 (Gebiedsontsluitingsweg 30 km/h).
30 in de stad, 50 de uitzondering
Na de introductie namen de sprekers van de gemeente Amsterdam de deelnemers mee in hun praktijkervaringen. Anne Hovingh schetste de aanleiding: Amsterdam verdicht in hoog tempo. Het wordt drukker, wat ertoe leidt dat 67% van de Amsterdammers zich onveilig voelt in het verkeer. Bovendien is meer dan de helft van de verkeersslachtoffers fietser.
In december 2021 stelde Amsterdam daarom een nieuw beleidskader vast met een duidelijke omslag: 30 km/h is de norm in de stad, 50 km/h is de uitzondering. Een weg blijft alleen 50 km/h als deze niet in een stedelijke omgeving ligt, gescheiden rijbanen heeft (2×2) en er geen oversteken op het wegdek zijn. Door deze beleidswijziging is het areaal aan 30 km/h-wegen in Amsterdam gegroeid van 70% naar ruim 80%. Er is in totaal 270 kilometer aan 30 km/h-wegen toegevoegd, waarvan 200 kilometer als GOW30.
Integrale aanpak: communicatie en handhaving
Tobias Baarman benadrukte dat de invoering op 8 december 2023 was gebaseerd op een integrale aanpak. De campagne richtte zich op solidariteit (’30 doen we voor elkaar’). Een slimme actie was het afplakken van 4.500 nieuwe verkeersborden met ‘vanaf 8 dec’-stickers, die in de nacht voor de invoering in één keer werden verwijderd. Ook een tijdelijke ‘spaarpaal’, die geld ophaalde voor de lokale voedselbank als bestuurders zich aan de snelheid hielden, werkte erg positief.
Voor de handhaving is succesvol gelobbyd bij het OM. Dit resulteerde in de inzet van roulerende mobiele flitspalen op de nieuwe GOW30-wegen, wat cruciaal is voor de geloofwaardigheid en naleving.
Slimme infrastructuur (GOW30)
Michiel Beers legde uit dat het onmogelijk is om 200 kilometer weg in één keer volledig te herinrichten. Daarom is gekozen voor snelle, slimme aanpassingen om de weg een ’30-uitstraling’ te geven, met behoud van de voorrangsstatus:
- Minder markering: middenstrepen zijn veelal verwijderd (zwart gemaakt) voor een vriendelijkere uitstraling.
- Smallere rijweg: rijstroken zijn versmald en brede wegen kregen een opvallend ’30-patroon’ op het wegdek als visuele versmalling.
- Spaarzaam met drempels: vanwege het openbaar vervoer en de hulpdiensten worden drempels beperkt en veelal als busvriendelijke plateaus toegepast.
- Snelheidsdifferentiatie: fysiek gescheiden ov-banen behouden vaak een limiet van 50 km/h, terwijl auto’s op de rijbaan 30 km/h rijden.
De eerste resultaten
Een jaar na invoering zijn de effecten geëvalueerd. De resultaten zijn positief:
- Snelheid: 63% van de bestuurders rijdt 35 km/h of langzamer.
- Veiligheid: het aantal ongevallen op de nieuwe GOW30-wegen is met 11% gedaald.
- Doorstroming: geen negatief effect op de reistijd van hulpdiensten. Alleen voor busreizigers nam de reistijd licht toe (+13 seconden gemiddeld).
- Leefbaarheid: geen negatief effect gemeten op de luchtkwaliteit of de hoeveelheid autoverkeer.
Vragen uit de sessie
In de discussie kwam onder meer de aanpak op bedrijventerreinen aan bod. Hier is de hoofdweg vaak GOW30 geworden, terwijl zijstraten zijn ingericht als gelijkwaardige 30-zones. Ook werd benadrukt dat gedragsverandering en gewenning aan een nieuw wegbeeld tijd kosten. De echte veiligheidseffecten moeten over een periode van zo’n vijf jaar worden bekeken.
Kernboodschappen
- Draai het uitgangspunt om: maak 30 km/h de norm in stedelijk gebied en 50 km/h de uitzondering.
- Kies voor een integrale aanpak: combineer infrastructuur met een sterke communicatiecampagne en samenwerking met handhavingspartners.
- Pas de infrastructuur slim aan: gebruik minder markeringen, smallere rijstroken en visuele versmallingen op de GOW30.
- Evalueer en monitor: de eerste resultaten in Amsterdam tonen aan dat de snelheid daalt en de veiligheid toeneemt.
- Geef het tijd: gedragsverandering en acceptatie van een nieuw wegbeeld hebben tijd nodig om te rijpen.
Presentatie en opname
Benieuwd naar de presentatie of het volledige webinar? Klik hier om de presentatie te bekijken. En hier kun je de volledige expertsessie terugkijken. Het onderzoeksrapport van de gemeente Amsterdam is hier te vinden.
Expertsessies in 2026
De expertsessie van Aanpak SPV is een webinar van een uur waarin een deskundige de aanwezigen meeneemt naar een diepere laag van de risicogestuurde aanpak. Ook in het najaar van 2026 worden weer diverse expertsessies georganiseerd. Heb jij een onderwerp waar een expert meer over kan vertellen? Laat het weten via info@aanpakspv.nl. Houd de agenda in de gaten en volg ons op LinkedIn.
Webinar voor (beleids-)ambtenaren
Ben je nieuw in het vakgebied of wil je jouw kennis updaten? Meld je dan aan voor één van de sessies over de basis van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). In dit webinar gaan we in op de risicogestuurde aanpak en middelen om zelf aan de slag te gaan. Klik hier voor de planning en meld je aan!
Meer informatie
De verslagen van de zeven expertsessies tot nu toe vind je hier:
- Bestuurlijk draagvlak voor verkeersveiligheid, Jeroen Winkelmolen en Jos Hengeveld (Haskoning)
- Subsidieprogramma Fietsveiligheid Voorop!, Liselotte van den Berg (ministerie van IenW) en Anne Ballering (ZonMw).
- De 3 E’s en gedragsbeïnvloeding, Dirkje van der Ven (Wavy)
- Veilige verkeersdeelnemers, Lysanne de Gijt (ministerie van IenW)
- Veilige infrastructuur en Veilige snelheid, Hillie Talens en Edwin Thoen (CROW)
- Dataverzameling en toegankelijkheid van data, Teun Kok (NDW)
- Ervaringen met de risicogestuurde aanpak, Elke Helmus (MRDH)
Meer weten? Bekijk de Kenniscatalogus op deze website. Op de hoogte blijf je door aan te melden voor de nieuwsbrief van Aanpak SPV.
